چاپ باتیک یا کلاقه‌ای را به نوعی می‌توان نقش‌گذاردن بر روی انواع پارچه به خصوص ابریشم معنی کرد. کلمه باتیک از لغت Ambatik مشتق شده است که معنی آن یک پارچه با نقاط کوچک است. باتیک کلمه‌ای جاوه ایست و جاوه یکی از جزایر کشور اندونزی می‌باشد. این لغت با معنای خاص خود در جزایر جنوب شرقی آسیا و ژاپن هم رواج دارد و این هنر از ابتدا از این مناطق نشأت گرفته است اما بر طبق اسناد موجود اصالت این هنر به چین می‌رسد.

پارچه‌های ابتدایی که از غارها و یا قبور فراعنه پیدا شده است و همچنین رواج هنر چاپ باتیک در میان بومیان جاوه و سوماترا، موید این ادعاست که هنر چاپ پارچه قبل از رنگرزی به وجود آمده و انسان آن دوره می‌توانسته با وسایل ساده و با استفاده از رنگ‌های طبیعی، گل یا عصاره بعضی از درختان پارچه را با نقش و نگار دلخواه بیارایند. پس از شناخته شدن رنگ‌های طبیعی، هنرمندان این دوره دریافته بودند که با گره زدن و دوختن، چین دادن و یا لایه و تا کردن نقاط معینی از پارچه می‌توان از نفوذ رنگ به داخل آن نقاط مخصوص و مورد نظر جلوگیری نمایند و در نتیجه یک طرح بسیار ساده و ابتدایی روی پارچه ایجاد می‌گردد.

در قرن 6 و 7 میلادی بازرگانان و کاروان‌هایی که راه جاده ابریشم را می‌پیمودند این متاع را به عنوان سوغات و یا برای فروش به همراه خود می‌آوردند.

بیشتر نقشمایه‌ها در باتیک دارای معنای نمادین هستند و از طرح‌های سنتی کهن گرفته شده‌اند. متداول‌ترین طرح‌های باتیک متشکل از خطوط متقارن در هم بافته و نقش‌های ساده گیاهی هستند. با وجود این، تقریباً می‌توان از هر نقش و طرحی برای چاپ یا نقاشی باتیک استفاده نمود.

در ایران نیز این هنر با نام‌های باسمه و قدک آغاز به کارکرد که البته آن را به نام چاپ کلاقه‌ای (کلاغه‌ای) نیز می‌شناسند. این نام به این دلیل بر روی این هنر گذاشته شد که روش کار در ابتدا در ایران به صورت تک‌رنگ و تیره بود و روی نوعی روسری ابریشمی به ابعاد cm² 160×150 و یا cm² 170×160 انجام می‌شد که به نام کلاقه معروف بود و در ضمن طرح‌هایی که به وجود می‌آمد شباهت بسیار به پرهای کلاغ داشت.

در این روش ابتدا پارچه را در چند قسمت گره می‌زدند و سپس با رنگ سیاه یا یک رنگ تیره، رنگ می‌کردند. پس از باز کردن پارچه نقوشی مانند پرهای کلاغ ایجاد می‌شد رنگ‌های مصرفی در این نوع تولیدات رنگ‌های راکتیو است که بسیار مناسب می‌باشد.

بعدها توسط بومیان بدوی ساکن در اندونزی ماده‌‌ای به‌وجود آمد که این هنر را به دنیای نوینی برد. آنها از حل‌کردن برگ درخت موز در محلول سود سوزآور ماده چسبناکی به‌دست آوردند که وقتی با خاک رس مخلوط می‌شد، به عنوان ماده مقاوم با قلم روی پارچه استفاده می‌گردید.

در این هنر گاهی نقش‌ها،‌ توسط واکس مخصوص به‌صورت منفی ایجاد می‌شوند و زمینه رنگ شده جهت طرح بعدی آماده می‌شود و گاهی این طرحها مستقیماً روی پارچه پیاده می‌شوند و به‌اصطلاح از روش‌های باندا استفاده می‌شود.

در چاپ منفی طرح، ابتدا با وسیله مخصوص، واکسی بر روی پارچه به‌صورت طرح موردنظر گذاشته می‌شود و سپس پارچه را در حمام رنگ فرو می‌کنند. قسمتهای آغشته به واکس، رنگ را به خود جذب نمی‌کند و طرح موردنظر را ایجاد می‌نماید.

رنگ سبز

در آیین زرتشتی و فرهنگ ایرانی، رنگ سبز نشانه زندگی، بالندگی و سربلندی است. در دین زرتشت، رنگ سبز بسیار سپند(:مقدس) است تا جایی که عروس بیشتر لباس سبز می‌پوشد و پارچه‌ی توری سبز رنگ روی سر می‌اندازد و داماد، کلاه به رنگ سبز بر سر دارد و روی شانه‌ی راست، دستمال سبز می‌اندازند و روی آن کشتی قرار می‌دهند. حتی سفره‌ای که در برابر عروس و داماد گسترده می‌شود سبز رنگ است.

رنگ سفید

در آیین زرتشتی، رنگ سفید نشانه‌ی پاکی است و در اوستا نیز به عنوان رنگ وهومن و نماد دین بدان اشاره شده است. در اسطوره‌های ایرانی آمده است که زمانی زرتشت سرگرم اجرای آیین دینی بهار بود و در کنار رودخانه داینی به نیایش می‌پرداخت، پس از چهارمین بار که از آب بیرون آمد، بهمن را از سمت جنوب دید که به سوی او می‌آید و شاخه سفیدی در دست داشت که نماد دین بود. موبدان لباس سفید بر تن دارند. در سوگواری‌ها همگان لباس سفید می‌پوشند.

رنگ سرخ

در آیین زرتشتی، رنگ سرخ نماد ایزد مهر و دمیدن خورشید است. از سویی رنگ آتش است که آتش در نزد زرتشتیان سپتد است.

• منابع:

1. نیکنام، مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی فروهر، 1379، ص 61 پاورقی، ص 64 ، ص 81.
2. آموزگار تفضلی، نشر چشمه، 1386، ص 40.

• به نقل از: ایوزیان، صنم، «زرتشتی‌دوزی؛ میراث فراموش شده زرتشتیان»، هفته‌نامه اَمُرداد، شماره 213، شنبه 7 شهریور 1388، ص 4.

محققان با آزمایش روی ذرات کوچک رنگدانه‌های قرمز یک تیردان باستانی دریافتند مصریان در حدود 4000 سال پیش از رنگ روناس برای رنگ‌آمیزی تجهیزات نظامی خود استفاده می‌کردند. به گزارش سایت میراث آریا، این اکتشاف درحالی به دست آمده است که تا پیش از این فرضیات در مورد استفاده از این گونه رنگ‌دانه‌ها به 1200 سال قبل از میلاد مسیح نسبت داده شده بود.

به گفته محققان، نحوه جدید آزمایشات انجام شده که به طیف نگاری رامان مشهور است، این امکان را برای دانشمندان به وجود می‌آورد تا بدون صدمه وارد آوردن به اجزای آثار قدیمی قدمت و نوع رنگ به کار رفته در آنها را شناسایی کنند. این تیردان که قدمت آن به سال 2124 تا 1918 قبل از میلاد می‌رسد نزدیک به 700 سال قدیمی‌تر از نمونه‌های یافت شده پیشین بوده و به عقیده محققان نشانه جدیدی از نحوه تجارت و دیگر فعالیت‌های اجتماعی مردمان این عصر را به تصویر می‌کشد.

• منبع: سایت علمی پژوهشی فرش ایران به نقل از میراث آریا

با قدمت ترین پیگمنت سنتزی، سبز مس (استات) می باشد که در دو مدیفیکاسیون آبی تا سبز کم‌رنگ بازیک و سبز متمایل به آبی خنثی وجود دارد. آثار به‌جا مانده ازاین پیگمنت روی نقاشی‌های دیوارهای پمپئی یا شهر سوخته حاکی (شهری قدیمی در روم باستان) از تولید این پیگمنت در حدود 2000 سال پیش است. در مکتوبی از تئوفراست (Theophrast ،371-287 ق م ) فیلسوف و طبیعی‌دان یونانی و یکی از شاگردان ارسطو، تهیه‌ی این ماده از تفاله‌ی شراب و فلز مس تشریح شده است.

درقرون وسطی و عمدتاً در فرانسه برای تهیه‌ی این پیگمنت، فلز مس را به شراب ترش شده (سرکه) آغشته کرده و در بشکه های چوبی و در زیر پهن اسب دفن می‌کردند ، سپس و با گذشت چندین ماه محصول را از روی فلز مس می تراشیدند. سبز مس در ادوار یاد شده هم به‌صورت پیگمنت – واژه‌ی (pigmentum)، لاتین و به معنی رنگ نقاشی می باشد- و هم به عنوان ماده‌ی اولیه برای تهیه‌ی «سبز شواینفورت» مورد استفاده قرارگرفته است. امروزه سبز مس تقریباً فاقد کاربرد است، مگر در مواردی که برای ترمیم و بازسازی نقاشی‌های به‌جا مانده از ادوار گذشته نیاز به آن باشد. سبز مس معمولاً و به غلط با پاتینا (patina) – گویا در فارسی به آن زنگار گفته می شود- اشتباه گرفته می شود، در صورتی‌که پاتینا – به لحاظ ساختار شیمیایی - محصول مس اکسید شده در جو حاوی کربنات، سولفات و کلرید است و لایه‌ای است محافظ برای فلز مس.

در حال حاضر و در صورت نیاز برای تهیه‌ی سبز مس در یک پروسه‌ی سه مرحله ای، از مس سولفات، آمونیاک 25% ، سدیم هیدروکسید و استیک اسید یخی (گلاسیال) (100%) استفاده می‌شود.

• منبع: indication innovation in concreto

به نام دوست و به یاد دوست، به نام خدا

تا حدود یکصد سال سال پیش در ایران زمین هنر «گل و بوته» رواج فراوانی داشت و هنرمند برای خلق اثر خود هرآنچه را که احتیاج می داشت، خود فراهم می نمود، مانند کاغذ.

کاغذ هایی که قدما مورد استفاده قرار می دادند کاغذ «خان بالیغ» و کاغذ «کشمیر» بوده و در سال های پسین تر از کاغذ «اشتنباخ» استفاده شد. کاغذ خان بالیغ به دلیل آنکه از گیاه برنج به دست می آمد، واکنش درونی نداشته و از ثبات بالایی برخوردار بود. در مقابل به دلیل وجود واکنش های شیمیایی درونی در کاغذهای ساخته شده از چوب احتمال تخریب این گونه کاغذها پس از نقش نمودن نگاره ها بیشتر می باشد.

رنگ مورد استفاده نیز از رنگهای گیاهی (جوهر گیاهی) بود که این رنگ ها همانند آبرنگ هستند. بدین ترتیب که جذب بافت کاغذ می گردند و قدرت پوشانندگی ندارند. معمولاً چنین رنگ هایی را رنگ «روحی» نیز می نامند. بنابراین از این گونه رنگ ها هم می توان برای نقاشی آبرنگی و هم برای رنگ کردن کاغذ استفاده نمود.

مراحل آماده سازی کاغذ در هنر «گل و بوته»:

1. آماده سازی رنگ
2. آماده سازی خمیر رنگ
3. آغشته و اندود نمودن کاغذ با رنگ و یا خمیر رنگ
4. فرآیند تکمیلی و پرداخت

رنگزاهایی که در هنر «گل و بوته» استفاده می شد برخی از آنها در صنعت رنگرزی سنتی الیاف نیز کاربرد داشته و برخی دیگر فقط در این هنر به کار می آمد.

رنگزا های ویژه: گل سرخ، زعفران، چای، پوست پیاز و برگ حنا.

رنگزاهای رنگرزی سنتی الیاف : روناس، جَفت، پوست انار، پوست گردو، نیل و  اِسپرک.

برای مشاهده ی متن کامل روی ادامه ی مطلب کلیک کنید...

در فرهنگ سرخپوستان ناواهو، برای شفادهی بیماران را روی نقاشی های ماسه ای می نشاندند تا مجدداً چرخه ی حیات آنها به حالت تعادل برسد. رنگ های این نقوش همگی از مواد معدنی موجود در همان منطقه به دست می آمد که آنها را پودر می کردند تا به حالتی شبیه ماسه های رنگی دست یابند، سپس آنها را روی ماسه های معمولی که برای پس زمینه ی نقاشی بود به کار می بردند. 4 رنگ در این نقاشی ها نماد 4 دوره در زندگی انسان است.

• سفید در شرق نقاشی قرار می گیرد و نمادی از سپیده دم و آغاز حیات انسان می باشد.
• آبی در جنوب است و نشانگر روز و دوران جوانی.
• زرد در غرب می باشد و به نشانه ی غروب و خزان زندگی یعنی پیری است.
• سیاه هم در شمال، نمادی از شب و مرگ است.

در پایان مراسم شفابخشی، این نقاشی ها نابود می شدند. برای این کار ابتدا ماسه ها را از سمت رنگ سفید (شرق) به وسط نقاشی می آوردند، سپس رنگ آبی (جنوب)، پس از آن زرد (غرب) و در آخر سیاه (شمال). این نابودی نقاشی به معنای بازگرداندن انرژی های طبیعت به دل زمین است و نوید حیاتی دوباره را می دهد.

• تصویر: Britannica

این مطلب در ادامه ی مطلب قبلی عنوان شده است.

بیش از سه سال از آغاز به كار دولت نهم می‌گذرد و مردان اقتصادی دولت همچنان اصرار دارند سیاست‌های ناكارآمد اقتصادی را ادامه دهند. تغییر یك‌شبه تعرفه واردات كالا كه یاران احمدی‌نژاد بدعتش را‌ گذارده‌اند، اگرچه در طول سه سال گذشته با جنجال تولیدكنندگان و تجار همراه بوده و بسیاری را به خاك سیاه نشانده و در مقابل جیب عده‌ای دیگر را یك‌شبه انباشته، اما همچنان نتوانسته مردان دولت نهم را به تسلیم وا دارد. در طول سه سال گذشته بسیاری از كالاها تجربه تلخ تغییر یكباره تعرفه را از سرگذرانده‌اند تا شرایط كسب و كار بیش از پیش برای سرمایه‌گذاران ناامن باشد. در این میان‌ حتی اگر تمام سیاست‌گذاری‌های اقتصادی نامطلوب خاص دولت در نظر گرفته نشود، تنها همین رویه در تغییر بی‌برنامه تعرفه واردات كافی است تا سرمایه‌گذاران را فراری دهد و هیچ سرمایه‌داری حاضر نباشد برای خرید شركت‌های دولتی پا به میدان بگذارد. همین دست سیاست‌گذاری‌هاست كه موجب‌شده سهام شركت‌های دولتی روی دست دولت بماند و شبه‌دولت‌ها مجبور به خرید سهامی شوند كه دولت در میان بخش خصوصی مشتری برای آن نمی‌یابد. این‌بار اما تغییر بی‌حساب و كتاب تعرفه واردات دامن صنعت نیمه‌ورشكسته نساجی را گرفته تا بار دیگر نساجان ایرانی در تنگنا قرار گیرند.

حدود دوماه پیش نساجان ایرانی هنگامی كه محموله‌های رنگ‌شان پشت در‌های گمرك ماند متوجه شدند كه وزارت صنایع و معادن بدون مشورت یا حتی اطلاع، تعرفه واردات رنگ را افزایش داده است. آنطور كه جمشید بصیری، دبیر انجمن نساجی می‌گوید ماجرا از این قرار است كه تعرفه بنا به پیشنهاد یك شركت داخلی تولید‌كننده رنگ كه تنها ۵ درصد نیاز داخل را تامین می‌كند، افزایش یافته و ضربه‌هایی را به صنعت نساجی و واحد‌های چاپ و رنگرزی كشور وارد كرده است. بصیری با بیان اینكه تعرفه واردات رنگ نساجی دوماه پیش بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یافت، می‌گوید: این رشد تعرفه به پیشنهاد شركت الوان‌ثابت كه مدتی است به بخش خصوصی واگذار شده، در زمان مدیركل سابق صنایع نساجی وزارت صنایع صورت گرفته است. وی میزان مصرف رنگ‌های نساجی را در كشور سالانه ۱۲ هزار و ۲۹۰ تن عنوان كرد و افزود: شركت داخلی تولید‌كننده رنگ تنها ۵۹۵ تن از رنگ مورد نیاز كشور را تولید می‌كند و در نتیجه ۹۵ درصد نیاز كشور باید از طریق واردات تامین شود. به گفته بصیری تغییر تعرفه واردات رنگ بدون هماهنگی با فعالان صنعت نساجی و انجمن صنایع نساجی صورت گرفته و استمرار آن باعث افزایش قیمت تمام‌شده كارخانه‌های داخلی و تشدید ركود در فروش محصولات نساجی در رقابت با كالاهای وارداتی خواهد شد. وی متوسط میزان واردات رنگ‌های نساجی به كشور را در سال‌های ۸۴، ۸۵ و ۸۶ حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ تن عنوان كرد و افزود: طی چهارماه اول امسال ۶۴۰ تن رنگ به كشور وارد شده است.

دبیر انجمن صنایع نساجی سهم رنگ در قیمت تمام‌شده محصولات نساجی را ۲ تا ۵/۲ درصد دانست و گفت: براساس تغییرات ایجادشده، تعرفه واردات رنگ‌های اسیدی و مستقیم از ۲۰ به ۳۰ درصد، رنگ رآكتیو از ۱۰ به ۳۰ درصد و خمیر پیگمنت از ۱۵ به ۳۰ درصد افزایش یافته است. البته پس از اینكه با مسوولان وزارت صنایع مذاكره كردیم، تازه متوجه شدند كه افزایش تعرفه غیركارشناسی بوده و در نتیجه مسوولان از كمیسیون ماده یك درخواست كردند كه تعرفه واردات رنگ‌های نساجی دوباره بررسی شود و تعرفه‌ها به رقم‌های قبلی بازگردد. با این حال بررسی روی تعرفه واردات رنگ در كمیسیون ماده یك مطرح نیست و این موضوع متوقف است. وی همچنین با بیان اینكه در حال حاضر آزمایشگاه‌ موسسه استاندارد، دانشگاه امیر‌كبیر، پژوهشكده رنگ و سیبا صلاحیت آزمایش رنگ‌های وارداتی و تولیدی را دارند، ادامه داد: این در حالی است كه گمرك وارد‌كنندگان رنگ را به آزمایشگاه الوان‌ثابت ارجاع می‌دهد. بصیری با اشاره به قدمت ۱۲۰ ساله صنعت نساجی در ایران و اشتغال مستقیم برای ۳۰۰ هزار نفر در این صنعت گفت: هم‌اكنون ۱۰ هزار و ۲۵۰ واحد نساجی دارای پروانه بهره‌برداری در كشور فعالند كه رفع مشكلات این واحد‌ها تاثیر قابل توجهی بر بهبود اقتصاد كشور خواهد داشت.

پیش از این نیز داستان بازی با تعرفه‌ها در میدان‌های دیگر اقتصادی نیز رخ داده بود. فعالان اقتصادی هنوز روزهایی را به‌یاد دارند که تعرفه واردات تلفن همراه افزایش یکباره را تجربه کرد. پس از افزایش تعرفه‌ها اخبار بسیاری در مورد واردات تلفن همراه از سوی برخی چهره‌های شاخص با تعرفه‌های قبلی انتشار یافت صنعت نساجی نیز اکنون تجربه جدیدی را از سر می‌گذراند تجربه‌ای که شاید این‌بار هزینه‌های گزافی را به این صنعت تحمیل کند. مدیران کارخانه‌های نساجی پیش از این در جلسات نهادهایی همچون اتاق بازرگانی به بیان شکوائیه‌های خود از دولت پرداخته بودند. آنان در تکاپو بودند تا شاید با مذاکرات مدام ادامه حیات این صنعت را میسر سازند. اما شاید داستان رنگ و تعرفه‌های جدید آن سرنوشت جدیدی را برای این صنعت رقم زند.

• منبع: آفتاب - به نقل از روزنامه ی کارگزاران

دبیر انجمن صنایع نساجی با انتقاد از افزایش تعرفه واردات رنگ نساجی گفت: این تعرفه بنا به پیشنهاد یك شركت داخلی تولید‌كننده رنگ كه تنها پنج درصد نیاز داخل را تامین می‌كند، افزایش یافته و ضربه‌هایی را به صنعت نساجی و واحد‌های چاپ و رنگرزی كشور وارد كرده است.  جمشید بصیری در جمع خبرنگاران با بیان اینكه تعرفه واردات رنگ نساجی دو ماه پیش بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یافت تصریح كرد: این رشد تعرفه به پیشنهاد شركت الوان ثابت كه مدتی است به بخش خصوصی واگذار شده، در زمان مدیركل سابق صنایع نساجی وزارت صنایع صورت گرفته است.  وی میزان مصرف رنگ‌های نساجی را در كشور سالانه ۱۲ هزار و ۲۹۰ تن عنوان كرد و افزود: شركت داخلی تولید‌كننده رنگ تنها ۵۹۵ تن از رنگ مورد نیاز كشور را تولید می‌كند و در نتیجه ۹۵ درصد نیاز كشور باید از طریق واردات تامین شود.

به گفته بصیری تغییر تعرفه واردات رنگ بدون هماهنگی با فعالان صنعت نساجی و انجمن صنایع نساجی صورت گرفته و استمرار آن باعث افزایش قیمت تمام شده كارخانه‌های داخلی و تشدید ركود در فروش محصولات نساجی در رقابت با كالاهای وارداتی خواهد شد.  وی متوسط میزان واردات رنگهای نساجی به كشور را طی سالهای ۸۴، ۸۵ و ۸۶ حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ تن عنوان كرد و افزود: طی چهار ماه اول امسال ۶۴۰ تن رنگ به كشور وارد شده است.

دبیر انجمن صنایع نساجی سهم رنگ در قیمت تمام شده محصولات نساجی را ۲ تا ۵/۲ درصد دانست و گفت: براساس تغییرات ایجاد شده، تعرفه واردات رنگهای اسیدی و مستقیم از ۲۰ به ۳۰ درصد، رنگ رآكتیو از ۱۰ به ۳۰ درصد و خمیر پیگمنت از ۱۵ به ۳۰ درصد افزایش یافته است.  وی با اشاره به درخواست وزارت صنایع از كمیسیون ماده یك برای بررسی تعرفه واردات رنگ‌های نساجی و بازگشت تعرفه‌ها به رقم‌های قبلی گفت: در حال حاضر بررسی بر روی تعرفه واردات رنگ در كمیسیون ماده یك مطرح نیست و این موضوع متوقف است.

وی همچنین با بیان اینكه در حال حاضر آزمایشگاه‌ موسسه استاندارد، دانشگاه امیر‌كبیر، پژوهشكده رنگ و سیبا صلاحیت آزمایش رنگهای وارداتی و تولیدی را دارند ادامه داد: این در حالی است كه گمرك وارد‌كنندگان رنگ را به آزمایشگاه الوان ثابت ارجاع می‌دهد.  بصیری با اشاره به قدمت ۱۲۰ ساله صنعت نساجی در ایران و اشتغال مستقیم برای ۳۰۰ هزار نفر در این صنعت گفت: هم‌اكنون ۱۰ هزار و ۲۵۰ واحد نساجی دارای پروانه بهره‌برداری در كشور فعالند كه رفع مشكلات این واحد‌ها تاثیر قابل توجهی بر بهبود اقتصاد كشور خواهد داشت.

به گزارش فارس، مظاهری، استاد دانشگاه امیركبیر نیز در این نشست با بیان اینكه رنگهای نساجی تولیدی توسط شركت الوان ثابت برای استفاده در خطوط تولید واحد‌های چاپ و رنگرزی مناسب نیست گفت: خطوط قدیمی می‌توانند از این نوع رنگ استفاده كنند ولی اكثر كارخانه‌های فعلی قابلیت استفاده از این رنگ را ندارند.  به گفته وی تكنولوژی تولید برخی رنگهای تولیدی در داخل به ۱۰۰ سال پیش بر می‌گردد و اینگونه رنگها در دنیا كاربردی ندارند.

• منبع: خبرگزاری فارس

لعابها طیف وسیعی از ترکیبات آلی و معدنی را در بر می‌گیرند. لعاب مربوط به سرامیک معمولا مخلوط شیشه مانندی متشکل از کوارتز ، فلدسپار و اکسید سرب (PbO) است. این اجزا را پس از آسیاب شدن و نرم کردن به صورت خمیری رقیق درمی‌‌آورند. آنگاه وسیله سرامیکی مورد نظر را در این خمیر غوطه‌ور کرده و پس از سرد و خشک شدن ، آن را در کوره تا دمای معین حرارت می‌دهند. پس از لعاب دادن روی چینی ، روی آن مطالب مورد نظر را می‌نویسند و یا طرح مورد نظر را نقاشی می‌کنند و دوباره روی آن را لعاب داده و یک بار دیگر حرارت می‌دهند. در این صورت وسیله مورد نظر پرارزش‌تر و نوشته و طرح روی آن بادوام‌تر می‌شود. لعابها در انواع زیر وجود دارند:

لعاب بی‌رنگ: این نوع لعاب که برای پوشش سطح چینی‌های بدلی ظریف بکار می‌رود، بی رنگ و شفاف است و از مخلوط کلسیم و سیلیس و خاک چینی سفید تهیه می‌شود.

لعاب رنگی: برای رنگ آبی از اکسید مس (Cu2O) ، برای رنگ زرد از اکسید آهن (FeO) و برای رنگ سبز از اکسید کروم (Cr2O3) ، برای رنگ زرد از کرومات سرب و برای رنگ ارغوانی از ارغوانی کاسیوس استفاده می‌شود.

لعاب کدر: این نوع لعاب که برای پوشش چپنی‌های بدلی معمولی بکار می‌رود و از مخاـوط SnO2 , PbO , SiO2 , Pb3O4 ، نمک و کربنات سدیم تهیه می‌‌شود که آن را پس از ذوب کردن ، سرد کردن و پودر کردن ، در آب به صورت حمام شیر در می‌آورند و شیئ لعاب دادنی را در آن غوطه‌ور می‌کنند.

• منبع: پورتال صنایع کاشی و سرامیک ایران

رنگ ها می توانند به شیوه های مختلف تاثیراتی بنیادین در زندگی بر جای گذارند که از جمله مهم ترین آنها می توان به تاثیر آنها بر احساسات اشاره کرد. جهانی که انسان در آن زندگی می کند، متشکل از هزاران رنگ و تونالیته های مختلفی است که موجودات و اشیا را برای ما جذاب تر و حتی به گونه ای معنوی، عمیق تر نشان می دهند. هر کدام به سبب ویژگی های شیمیایی و روانشناسانه ای که دارا هستند، منبع مهمی از انرژی، در جهت فزونی سلامت و نشاط روح و روان در انسان ها به شمار می روند. جهانی تک رنگ، با تونالیته های محدودی را با طبیعت اطراف خویش مقایسه کنید و یا خود ساکن شهری سیاه و سفید بدانید، بدون هیچ کنتراستی و هیجانی. معنای زندگی تغییر یافته و سردی و مردگی بر همه جا حاکم می شود. فضایی بی روح و عاری از هر جنب و جوشی که تشنه جرعه ای رنگ است. مساله رنگ به سبب تاثیرات مهم روانشناسانه اش، در مقوله شهر و فضاهای معماری امری مهم به شمار می رود؛ تا بدانجا که تخصصی با عنوان رنگ بندی و رنگ شناسی فضاهای شهری در بین هنرمندان مطرح شده است. هماهنگی در رنگ مثل هماهنگی در نت های موسیقی است و از اهمیت ویژه ای در ایجاد هارمونی مناسب و چشم نواز به مانند قطعه موسیقی برخوردار است.

برای رسیدن به اهدافی همچون کارکرد مناسب، زیبایی بصری، هارمونی فضایی، و تأثیر محیطی و روانی مؤثر و مثبت در طراحی داخلی، مستلزم استفاده هماهنگ، منسجم، معنی‎دار و زیبا از عناصر طراحی است. در یک طرح مطلوب همه عناصر و اجزاء در نسبت به تاثیرات کیفی و معنایی که به فضا اعمال می کنند در ارتباطی تنگاتنگ با هم قرار دارند. بر این اساس، موفقیت هر طرح بستگی کامل به چگونگی ترکیب عناصر و الگوهای سه‎بعدی فضا دارد. تجربه سالیان دراز کار با رنگ ثابت کرده است که رنگ ها نیز مثل انسان ها، از جهات مختلف با یکدیگر مرتبط اند و سلیقه ها و صفات مشترکی دارند و یا برعکس ناهموان و متضاد یکدیگرند. شاید تصور کنید که نارنجی و سرخ متضاد همند، در حالی که در دایره رنگ کنار هم قرار می گیرند و دارای هارمونی هستند. خریدن یک دایره رنگ، که در آن نحوه ارتباط رنگ ها و چیدمان آنها و رنگ های مکمل مشخص شده است و در اکثر فروشگاه های لوازم هنری وجود دارد، با ارزش است تا قبل از خریدن زرد گریپ فوروتی و سبز زیتونی برای رنگ کردن اتاق خواب، نگاهی به آن بیندازیم.

رنگ بندی اتاق ها و استفاده از مصالحی که بتواند خصوصیات رنگی و بافت مورد نظر ما را برآورده سازد بسیار مهم و در عین حال قدرت اعمال نفوذ بر تغییرات کالبدی فضا را نیز داراست؛ کارهایی که برای تعدیل و تقسیم بندی دیواره های رنگی انجام می گیرند می تواند به عنوان ایده ای برای تعیین کالبد فیزیکی فضای نیز عمل کند و جنبه های کاربردی طراحی را با معیارهای زیباشناختی همراه سازیم. به عنوان مثال مساله روشنایی و استفاده از نور طبیعی در طراحی یک اتاق بسیار مهم است ولی نحوه کنترل نور، انتخاب رنگ و مصالحی که نور را از خود عبور می دهند به خلاقیت و قدرت طراح در ایجاد هماهنگی که وی بین کارکرد روشنایی اتاق و مطلوبیت فضا بستگی دارد.

استفاده از چرخه رنگ، روشی مطمئن برای یافتن رنگ های متناسب با رنگ مورد نظر ماست. چرخه رنگ متشکل از دوازده رنگ است که سه رنگ قرمز، زرد و آبی در آن رنگ های اولیه و رنگ های میان آنها به عنوان رنگ های ثانویه شناخته می شوند. هر رنگ در این چرخه می تواند با رنگ های کناری خود که رنگ های هم خانواده اش محسوب می شوند و همچنین رنگ مقابلش که رنگ مکمل آن است به خوبی ترکیب شده نتیجه ای زیبا و موزون بیافریند. استفاده از رنگ های هم خانواده که در چرخه رنگ در کنار هم قرار گرفته و به اصطلاح همسایه هستند ترکیبی ملایم و هماهنگ را ایجاد می کند که نگاه بیننده را به راحتی از یکی به دیگری رهنمون می شود. استفاده از یک رنگ با میزان کمی از رنگ مکمل آن چنانچه به درستی و در اندازه های صحیح صورت گرفته باشد نتیجه ای درخشان و چشمگیر می آفریند و بر جذابیت مجموعه رنگی حاضر می افزاید و مانع غالب شدن کامل یک رنگ بر فضای اتاق می شود.

چنین عواملی در انتخاب رنگ برای بناها، دکوراسیون داخلی و مبلمان فضا، رویکرد های مختلفی را در طراحی ایجاد می کند. رنگ یکی از عوامل تعیین کنند سبک و سیاقی است که بدان طریق با محیط پیرامون خود ارتباط بر قرار می کنیم و بیشتر از هر عامل مستقل دیگری می تواند فضای کسالت بار و یکنواخت اطراف را به مکانی روح بخش مبدل سازد. عوض کردن رنگ دیوار ها می تواند بیش از تغییر مبلمان یا حتی ساختار یک اتاق، نتایج چشم گیری به بار آورد. تا کنون خانه های بسیاری به رنگ بژ و کرمی و تنالیته های آن رنگ آمیزی شده اند و رنگ استاندارد معمول برای خانه های جدید مگنولیایی است اما باید تصور نمود که در شرایط مختلف اجتماعی و به خصوص اقلیمی، چگونه باید از این رنگ ها استفاده کرد و یا دیوار هایی به رنگ های ملایم و نامحسوس مثل استخوانی، برای زندگی کردن بسیار مناسبند؛ اما ایجاد کنتراست در آنها با انتخاب رنگ های خاص در لوازم جانبی منزل و روکش ها و رومبلی ها باعث روح بخشی به فضا می شود.

برای آنکه بتوانیم ارتباطی درست میان طبیعت خود با دکوراسیون داخلی خانه برقرا سازیم، باید بیاموزیم که ترس از متفاوت بودن با سایرین را از خود برانیم؛ مشکلی که امروزه بسیار با آن در گیریم و بسیاری از طراحی های معماری و داخلی را تحت الشعاع قرار می دهد. نمی توان در جامعه ای سیاه و سفید، تفکری رنگی داشت و فردایی بهتر را تصور کرد. غالبا خود را در حصاری از رنگ هایی به تحمیل عرف و جامعه «معقول» و «بی روح» و بی رمق قرار می دهیم، رنگ هایی که مانع از بروز احساسات و نمایان شدن خود واقعی ما می گردد.به منظور کمک برای ایجاد فضایی مطلوب و دلنشین در محیط زندگی خود و بهره گیری هر چه بهتر از رنگ ها، لازم است اطلاعات گسترده تری درباره ارتباطات فردی خویش با رنگ ها نایل شویم و مواردی را درک کنیم که علاقه مندی یا بیزاری به رنگ های خاص را در مورد ما آشکار می سازد. با بذل توجه بیشتر به قدرت رنگ ها در خانه های خود ممکن است از آنچه به واسطه این کار نمایان می شود به شکلی خوشایند یا ناخوشایند غرق حیرت شویم. رسیدن به ترکیب رنگ مناسب در اتاق، لباس و یا هر مورد دیگر، نه فقط جلب توجه می کند که حالتی از اطمینان و آرامش را نیز القا می کند.

کار موثر با رنگ بیش از همه به تحریک حس خلاقیت نیازمند است. به دست آوردن یک ترکیب رنگ مناسب که درست با منظور و هدف فرد، منطبق باشد خود به نوعی «آفرینش» محسوب می شود.برای بدست آوردن چیدمانی مناسب از رنگ ها در فضاهای داخلی گام های اولیه زیر ضروری است:

1. آن مطلبی را که با زبان رنگ می خواهید به بیننده بگویید در اندیشه خود آماده داشته باشید.
2. یک رنگ اصلی که سخن گوی پر قدرتی برای بیان آن مطلب باشد، پیدا کنید.
3. رنگ های دیگری که در اطراف آن می چینید، باید در هماهنگی کامل باشد.
4. آنگاه به عنوان یک رهبر طرح وارد شده و این بار سلیقه هنری خود را در چیدن این ابزار های فنی دخالت دهید.

به کاربردن رنگ در فضاها و یا مبلمانی ساده معمولا نیازمند مهارت زیاد و گران قیمت نیست. یک طراح معماری خوب می تواند بسیاری از نیاز های محرک روانی با استفاده از مطالبی که گفته شد و اندکی خلاقیت در جهت رفاه مصرف کنند گان به کار گیرد؛ مخصوصابه وسیله گوناگونی و اجتناب از تک رنگ بودن.

• منبع: آفتاب

تصویر روبرو مربوط به یک نقاشی است که یک هنرمند کشمیری را در حال چاپ روی پارچه به روشی شبیه چاپ کلاقه ای نشان میدهد که ظاهراً برای تولید پارچه های چیت به کار می رفته است. توضیحات این نقاشی به صورت تقریبی و تا جایی که قابل خواندن بود به شرح زیر می باشد... (به جای کلماتی که خوانا نبود ستاره قرار داده شده است)

تصویر بالا

تشبیه چیت ساز و اسباب چیت سازی بنوشته مي آید  چیت با جهات درشت یا منبت ساز (جهت یا جهات درشت)

گرفته با سن میلي که بر تخته گذاشته *** کج میکند شاگرد که گچ و صمغ زرد آلو را آب کرده در میان تقاره سفالی گذاشته

توری موي بطور لیقه در آن انداخته با  *** (این کلمه احتمالاً همان مهری که در دست هنرمند و شاگردش است می باشد) که در دست دارد با هم دیگر عمل (یا حل) میارد

تصویر پایین

چپ بالا: چیت تیار شده بر چوب سبب خشک شدن انداخته

ظرف که درون آن *** *** *** ***

لگن که درون ان گچ (یا کلخ) و صمغ (یا صبغ) زرد الو عمل (یا حل) کرده

کند صمغ زرد الو ***

کلمه عمل کرده شد در گذشته نه چندان دور برای خوب مخلوط شدن دو ماده مانند آب و آرد به کار برده میشده در اینجا به نظر می آید منظور آن است که رنگ که شاگرد درست کرده بعد از مدتی خوب مخلوط شده و ادامه ی جمله... حتی امکان دارد مل کرده باشد و معنای کلمه ی مل یعنی پر کردن

چپ پایین: خم نیل که  در گچ کرده ** رنگ نیل مي دهند

            سنگ *** دسته (نوشته های گوشه ی تصویر نامشخص و ناقص است)

راست بالا: گرد *** *** که در یک قرع مسی رنگ جوش میدهند

            چیت *** تیار بر *** گذاشته

راست پایین: موي

            کند گچ

            کند گچ

حال اگر بخواهیم ترجمه ی آن را به زبان ساده ی امروزی بنویسیم اینگونه می شود...

عکسی از یک چیت ساز و چگونگی چیت سازی

با لبه کاردکی که بر تخته گذاشته است *** ر ا کج میکند

شاگردش گچ و شیره ی زرد آلو را مخلوط کرده و در دیگی سفالی می ریزد

بعد که خوب این رنگ مخلوط شد رنگ را در دیگی مسی میجوشانند

بعد از آن پارچه را آویزان کرده تا خشک شود

و آنگاه آن را با میله ای به خمره ی رنگرزی می اندازند

ترجمه ی کلمات برای آنهایی که نمیدانند

چیت = نوعی پارچه

سن = لبه

میل = کاردک

صمغ یا صبغ = رنگ یا عصاره ی غلیظ

تقار = طقار یا دیگ کوچک یا طشت

میارد = می آورد

مل = پر کردن

با تشکر ویژه از General Parsaian برای توضیحات نسبتاً کاملی که در مورد این تصویر ارائه کردند، دوستانی که در مورد کتاب اصلی این نقاشی و همچنین مطالب نوشته شده در تصویر اطلاعاتی دارند لطفاً در بخش نظرات همین مطلب ما را یاری کنند.

• عکس: The British Library
• منبع: Iran Sports Press

فرمول شماره یک«از خواجه میرعلی تبریزی خطاط معروف»

دوده نفت                        10 درم 

رنگ حنا                          2 درم

زاج سیاه                         10 درم 

نوشادر                            5/0 درم

مازوج                              5 درم 

صمغ درخت                      35 درم

برگ مورد                         2 درم 

نبات مصری                      5/1 درم

حنا                                1 درم 

زعفران                            1 درم

اولاً مقدار هفت من آب صاف در دیگ سنگی کنند و بجوشانند که سه من و نیم بماند پس مازو و زاج و صمغ و برگ حنا هریکی را در ظرفی کنند و چندان آب بر سر هر یک بریزند که مغمور گردد و مازو را پیش از آنکه در آب برزیند بشکنند چنانکه هر یک پنج شش پاره شود و دوده را در خریطه ای از کرباس آب ندیده کرده در خمیر گرفته در تنور تافته بر سر خشتی نهند تا پخته شود آنگاه دوده و نوشادر را در هاون کنند و صمغ حل کرده را در آن ریزند. آن مقدار که مانند خمیر گردد و بسیار بکوبند. پس آب مازو و زاج و آب برگ حنا و مورد را صاف کرده با یکدیگر بیامیزند و در دیگ کنند و به آتش نرم بجوشانند و تجربه نمایند که چون بر کاغذ نویسند از روی دیگر نشر نکند و بعد از آن از دیگ بیرون آرند و اندک اندک از آن آب بر سر هاون ریزند و سحق کنند تا این تمام شود. پس آب زعفران و نبات مصری را در آب جوشیده حل سازند و صاف نموده در هاون ریزند و باز اندک اندک از همان آب جوشیده می ریزند و صلایه می کنند تا وقتی معلوم شد به کمال رسیده از هاونت بیرون آورند و بر حریر بپالایند و در ظرف چینی یا زجاجی کنند و به کار برند. این مدادی باشد که از کاغذ نرود هر چند به آب تر شود و شک نیست که هرچه صلایه کنند بهتر شود...

توضیح:

درم= در حدود 5/3 گرم     

من = 3 کیلوگرم و یا وزن 3 لیتر آب خالص

مغمور= پوشیده از آب       

خریطه= کیسه

سحق= ساییدن              

صلایه= مالش دادن

بپالایند= صاف کنند          

زجاجی= شیشه ای

مداد = مرکب

فرمول شماره دو (مرکب تحریر) «از کتاب تحفه کیم موسی تبریزی»

یک جزء مازو را کوبیده در آب خیسانده بجوشانند تا مهرا گردد. پس صاف نموده یک جزء زاج سیاه یک جزء دوده نفت و مساوی مجموع صمغ عربی اضافه نموده بجوشاننند تا یکسان شود و بسیار باید بر هم زد به حدی که بسیار غلیظ گردد پس به قدر احتیاج به آب رقیق کنند و اگر با مازو بجوشانند و بعد از آنکه به حد لایق رسد صاف نمایند بهتر است و باید دوده را در کیسه کاغذی پهن تو بر تو کرده کیسه را به خمیر گرفته در تنور خبازی یا در زیر خاکستر گرم گذارند تا خمیر پخته شود و به حد نیمسوز رسد و چربی دوده در کاغذ نفود نموده خالص گردد چه با اندک چربی مفسد مداد است.

توضیح:

مهرا= خوب و کامل پخته     

خبازی= نانوایی

فرمول شماره سه (مرکب سیاه) «از خواجه جمال الدین یاقوت»

دوده                              10 درم 

مازو                               20 درم

زاج                                 5 درم 

نوشادر                            5/0 درم

برگ مورد                         5 درم

برگ حنا                          5 درم

 زعفران                           1 درم 

نبات مصری                      5/0 درم

صمغ عربی                       35 درم 

روش تهیه: مانند فرمول شماره یک 

فرمول شماره چهار «از مولانا صدرالشریعه ثانی عبیداله بن مسعود»

همسنگ دوده زاج است، همسنگ هر دو مازو، همسنگ هر سه صمغ است، آنگاه زور بازو

فرمول شماره‌ پنج«از رساله خط آقا رضی قزوینی»

بستان دو درم دود چراغ بی نم، صمغ عربی در او فکن، چار درم مازو، سه درم نیم درم ترکی زاج، از بهر مرکیش بفرسای بهم

فرمول شماره شش

مازو سبز کوبیده                5/7 کیلو 

زاج سبز                          5 کیلو

پودر صمغ                         10 کیلو 

آب مقطر                          80 لیتر

مازوها را نیمکوب کنید و در دیگ مسی محتوی 60 لیتر آب بریزید و سرپوش دیگ را بگذارید و مایع را به جوش بیاورید و تا سه ساعت حرارت را ادامه دهید و گهگاه به جای آب تبخیر شده مجدداً آب اضافه کنید. سپس دیگ را از روی آتش بردارید و بگذارید مایع ته نشین شود. مایع صاف را جدا نموده و تفاله ها را هم در پارچه محکمی ریخته و با فشار دست مایع محتوای آن را خارج و به مایع صاف شده اضافه کنید.در ظرف دیگر پورد صمغ را در آب به مقدار کم با حرارت حل کنید و آن را به ظرف محلول صاف شده بیافزائید و آنگاه در باقیمانده آب سولفات آهن را حل نموده و با بقیه مواد بیامیزید. 

فرمول شماره هفت

مازوج کوبیده                     900 گرم 

زاج                                 30 گرم

پورد صمغ                         300 گرم 

آب                                 10 لیتر

پودر صمغ و مازوج را در 9 لیتر آب برای مدت 2 ساعت حرارت دهید و به جای آب تبخیر شده مرتباً آب اضافه کنید. سولفات‌آهن را در یک لیتر آب حل نموده روی محلول اول بریزید، این محلول را بدون صاف کردن در یک بطری که دهانه آن کمی شل باشد بریزید و بگذارید تا سه هفته بماند(در تابستان دو هفته کافی است) و سپس قسمت صاف را در ظرف مناسب خالی کنید. ممکن است تمامی مواد را یکجا در ظرف ریخته و تا یک ماه به حال خود گذاشت و سپس صاف نمود. این مرکب را در جریان عمل باید در معرض هوا قرار داده و گهگاه آن را بهم زد و آزمایش نمود که زیاد سیاه نشود زیرا در این صورت سیلان آن کمتر خواهد شد و به هنگامی که محلول دارای رنگ مناسب شد باید سرپوش ظرف را مسدود نمود و گذاشت تا مرکب ته نشین شود وسپس قسمت صاف را در ظرفهای سفالی در بسته نگهداری نمود.

·          منبع: ایران شیمی

 مرکب آبی تیره

فرمول شماره یک 

مازوج                              135 گرم 

میخک( پودر)                     4 گرم

آب سرد                          1200 گرم 

سولفات آهن تصفیه شده     45 گرم

اسید سولفوریک خالص        2 گرم 

نیل                                30 گرم

مازوج را نیمکوب نموده و با پودر میخک در بطری که گنجایش کافی داشته باشد بریزید. آب را به حالت نیمگرم روی آن اضافه کنید و بگذارید تا چهل روز باقی بماند و هر روز آن را بهم بزنید و سپس از صافی محکم عبور دهید و در بطری مشابهی بریزید، سپس زاج را اضافه نمائید و ظرف را به شدت تکان بدهید و بالاخره نیل را وارد محلول نموده و کاملاً بهم بزنید و یک بار دیگر صاف کنید. مرکب که به این ترتیب به دست می آید دارای رنگ کاملاً ثابت خواهد بود. رنگ نیل آبی در کیفیت این ترکیب سهم بزرگی دارد و چنانچه از جنس نامرغوب بوده و یا مقدار آن کم یا زیاد شود در رنگ مرکب تاثیر قطعی خواهد گذاشت. به جای اسید سولفوریک می توان از نیل قرمز به مقدارخیلی کم استفاده نمود. در این صورت رنگ بسیار زیبائی به دست می آید. این مرکب را باید برای یک هفته به حال خود گذاشت و سپس قسمت صاف آن را جدا نمود.

فرمول شماره دو  

اسید تانیک                      225 گرم

اسید گالیک                     75 گرم

آب مقطر                          7/2 لیتر 

اسید سولفوریک                12 سانتیمتر مکعب

این مواد را مخلوط نموده و به آن 300 گرم سولفات آهن اضافه کنید، سپس محلول را در ظرف لعالی برای مدت نیم ساعت بجوشانید و برای مدت دوروز کنار بگذارید و بعد صاف نمائید و حجم محلول را به 3 لیتر برسانید. این ترکیب را به نسبت یک بر چهار در آب حل نموده و رنگ مناسب به آن اضافه نمائید.

فرمول شماره سه  

اسید تانیک                      90 گرم 

اسید گالیک                     30 گرم

سولفات آهن                    120 گرم 

براده آهن                                    60 گرم

نیل                                180 گرم 

آب                                 4 لیتر

پودر میخک                       30 گرم 

سولفات آهن را در یک لیتر آب حل کنید. براده آهن را در دولیتر آب بریزید و بگذارید تا 24 ساعت بماند و در این مدت چند بار بهم بزنید، سپس قسمت صاف این محلول را روی ظرف محتوی سولفات آهن بریزید. در ظرف دیگر اسید گالیک و اسید تانیک را در یک لیتر آب سرد حل کنید و این محلول را روی مواد قبل اضافه کنیدو بهم بزنید، بعد نیل آبی و در پایان میخک را به محلول بیفزائید. این مجموعه باید در ظرف کاملاً‌ دربسته تا یک هفته باقی بماند. به جای نیل می توان از آنیلین آبی اما به مقدار بسیار کمتر استفاده نمود.

مرکب آبی مایع

فرمول 

رنگ آبی قابل حل در آب       4 گرم

صمغ عربی                       16 گرم

آب                                 200 تا 300 سانتیمتر مکعب

مرکب سبز

فرمول 

اسید پیکریک                    8 گرم 

آب جوش                         180 سانتیمتر مکعب

اسید را در آب جوش حل و به محلول زیر اضافه کنید.

ایندیگوکارمین                    30 گرم

 آب                                750 سانتیمتر مکعب

محلول صمغ عربی              60 سانتیمتر مکعب

مرکب قرمز

فرمول شماره یک 

محلول استات آمونیم           30 سانتیمتر مکعب 

 آب                                20 سانتیمتر مکعب

ایندیگوکارمین                    2 گرم

مواد فوق را حل و صاف نموده و مقدار کمی محلول صمغ عربی به آن اضافه کنید. 

فرمول شماره دو

کارمین                            2 گرم 

صمغ عربی                       8 سانتیمتر مکعب

محلول آمونیاک                  16 سانتیمتر مکعب

 آب تا حجم مجموع برسد به 120 سانتیمتر مکعب

کارمین را در محلول آمونیاک حل و سپس صمغ و آب را اضافه کنید.

مرکب سفید

این مرکب را می توان بیشتر رنگ سفید نامید تا مرکب، به هر حال فرمول تهیه‌ آن به این شرح است:

فرمول شماره یک 

اکسید دو زنگ                  8 گرم 

لعاب صمغ                        2 گرم

آب                                 25 سانتیمتر مکعب 

فرمول شماره دو 

براکس                            1 قسمت 

لاک                                5 قسمت

آب                                 30 قسمت 

اکسید دو زنگ                  4 قسمت

اکسید دو زنگ را در محلول داغ براکس و لاک اضافه کنید.

مرکب نامرئی

کلرید نیکل                       1 گرم

کلرید کبالت                      1 گرم

آب مقطر                          40 سانتیمتر مکعب

این مواد را حل و به عنوان مرکب مصرف کنید. بر حسب ظاهر کاغذ سفید است ولیکن در مقابل حرارت چراغ نفتی یا لامپ الکتریکی حروف نمایان و خوانا می شود.

·          منبع: ایران شیمی