مالزی:طرح‌های مورد نظر خریداران فرش ایران در مالزی طرح‌های هندسی است که در قالب فرش ایران، خشتی، لچک ترنج یا افشان نامیده می‌شود. برای سالن سخنرانی سفارتخانه و محیط‌های دانشگاه، فرش‌های بزرگ‌پارچه و برای توریست‌ها و مردم اندازه 3×2 متر خریدار دارد. رنگ‌های مورد نظر مردم مالزی ملایم و متضاد است. کشور مالزی به دلیل مسلمان بودن مردم آن رنگ قرمز را می‌پسندند.

ایتالیا: ایتالیا به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود. در شمال ایتالیا مردم رنگ‌های آرام را می‌پسندند. در ایتالیا به دلیل آن‌که بزرگ‌ترین طراحان جهان سکونت دارند اکثراً رنگ‌های آبی کم‌رنگ، کرم بژ و قرمز ملایم فروش دارد. در جنوب ایتالیا مردم رنگ‌های تندتر را پذیرا هستند. در مورد طرح‌ها، مردم شمال و جنوب یک نظر دارند، آنها بیشتر دنبال طرح‌های هندسی و قالی‌های بدون ترنج هستند. اندازه مورد نظر مردم ایتالیا، فرش‌های زیر 6 متر است. اندازه‌های 2.5×2 متر، 2×2  متر و 1.5×1 فروش زیادی دارد.

آلمان: رنگ‌های کرم، حاشیه خاکی خیلی کم‌رنگ، زمینه کرم، تعداد رنگ‌های به کار رفته در قالی حداکثر 6 رنگ و هر چه کنتراست تعداد رنگ‌ها کمتر باشد برای خریدار جاذبه بیشتری دارد. اندازه زیر 6 متر باشد. طرح‌های خلوت و بدون ترنج مورد نظر مردم المان است.

آمریکا: در امریکا به دلیل کثرت نژاد و فرهنگ، تمامی رنگ‌ها خواهان دارد اما در حال حاضر رنگ‌های آرام، کهنه پخته شده، قرمز مایل به قهوه‌ای و سبز پخته شده مورد پسند است. اندازه فرش باید بزرگ باشد. طرح مورد پسند مردم امریکا طرح‌های افشان با گل‌های درشت می‌باشد (هر چه زمینه خلوت‌تر و گل‌ها درشت‌تر باشد، خواهان بیشتر دارد).

دبی: رنگ‌های پر‌رنگ طلایی و رنگ‌های شاد، مورد علاقه مردم امارات است. فرش‌های 4×6 متر، 5×8 متر و 3.5×5 متر فرشهایی است که مردم امارات خریداری می‌کنند. مردم امارات، طرح‌های اصیل ایرانی چون لچک ترنج را دوست دارند.

هلند: در هلند رنگ‌های کرم خوش‌رنگ و رنگ‌های ساده که به هیچ‌وجه تند نباشد مورد پسند مردم می‌باشد. اندازه‌های فرش حتی اگر خانه‌ها بزرگ باشد باید کمتر از 6 متر باشد. نقشه‌های خلوت که در آن از شلوغی خبری نباشد و نیز هندسی باشد طرفدار دارند.

• منبع: مجله فرش، شماره 33 و 34

قالی ایران محصولی است تهیه شده از پشم، پنبه و ابریشم که توسط دست بافته می‌شود. ماده اولیه فرش پشم است. در بسیاری از روستاها برای تار و پود و گره از پشم استفاده می‌کنند؛ بنابراین در بعضی از فرش‌ها پشم و رنگ، تنها دو ماده اولیه محسوب می‌شوند. مرغوبیت فرش بسته به ظرافت الیاف و نازکی قطر آن، طول تارهای پشم، استحکام، عدم تجعد، رنگ طبیعی، قابلیت رنگپذیری و قابلیت کشش است. پشم به‌طور طبیعی به رنگ‌های مختلف سفید، سفید تیره، زرد رنگ، خاکستری تیره، قهوه‌ای و سیاه دیده می‌شود. پشم سفید بهترین و گرانبها‌ترین نوع پشم است؛ زیرا به سهولت میتوان آن را به هر رنگی درآورد. رنگ‌های مخصوص پشم و پارچه را در ایران از برگ و ریشه گیاهان مختلف تهیه می‌کردند. امروزه تهیه این رنگ‌ها با همان اسلوب قدیمی در پاره‌ای از نقاط کشورمان مرسوم است اما به دلایل خاص از جمله این‌که تهیه رنگ‌های گیاهی وقت‌گیر است و تهیه آن مشکل و بازده آن کم است، رنگ‌های شیمیایی ساخته شده خارجی نیز مصرف روزافزونی یافته است. گیاهانی که رنگ‌های ثابت از آنها به‌دست می‌آوریم عبارتند از:

• روناس: گیاهی است خودرو. ماده رنگی از ریشه آن به‌دست می‌آید. ممکن است رنگ را از گیاه یکساله تا  نه ساله به‌دست اورند. از ریشه گیاه در نتیجه جذب اکسیژن  بنا به عمر گیاه رنگ قرمز آجری تا قرمز تیره به‌دست می‌آید.
• اسپرک: در خراسان کشت می‌شود ماده رنگی از ساقه و برگ و گل آن به‌دست می‌آید و رنگ آن زرد می‌باشد.
• گندل: علفی است که در مناطق مرکزی کشور به خصوص در ناحیه بختیاری می‌روید و از آن، رنگ زرد به‌دست می‌آید.
• جفت: ماده جفت پوست درخت بلوط لرستان است. از آن رنگ شتری به‌دست می‌آورند. چنانچه با پوست انار مخلوط شود قهوه‌ای سیر به‌دست می‌آید.
• مازو: از خانواده بلوط است با زاج سیاه مخلوط می‌شود و رنگ موشی یا فیلی می‌دهد.
• سماق: با سولفات آهن آن‌را مخلوط می‌کنند تا رنگ بنفش تیره مایل به قهوه‌ای به‌دست آورند.
• بقم: تراشه نوعی چوب است که از آن رنگ بنفش و سرخ به‌دست می‌آید.
• بزغنج: پوست پسته گیاهی است که چون تانن دارد برای ثابت کردن رنگ قرمز‌دانه به‌کار می‌رود.
• قرمزدانه: [گیاه نیست] این ماده در گذشته به‌نام لاک در ایران مصرف می‌شد. قرمز‌دانه لاشه حشره‌ایست که در روی شاخه درختان خانواده انجیر زندگی می‌کند. شیره گیاه را می‌مکد و از خود صمغی ترشح می‌کند که خود در آن صمغ از بین می‌رود. پس از صاف کردن صمغ قرمز دانه تجاری به‌دست می‌آید.

به‌طوری که ملاحظه می‌شود همه رنگ‌های گیاهی قابل کشت و زرع است و در ایران اکثر آنها به‌طور وفور وجود دارد.

• منبع: مجله فرش شماره 31 و 32

استفاده از رنگ های گیاهی نتایج اقتصادی و اجتماعی متعددی در پی خواهد داشت که مهمترین آنها عبارتند از:

1.     توسعه و احیای زمین های بایر و کشت گیاهانی که مصارف صنعتی دارند:

پهنه اقليمي ايران ، كه به عبارتي به سرزمين چهار فصل موسوم است، و گوناگوني طبيعت و آب و هوا زمینه ای را فراهم آورده است که گونه های مختلفی از گیاهان می تواننددر آن رشد و نمو یابند. پشتوانه دانش استفاده از مواد طبیعی، به عبارت دیگر گنجینه های اطلاعات در زمینه مصارف گوناگون دارویی، خوراکی و صنعتی گیاهان از منابع ارزشمند دیگری است که می تواند امکان بهره مندی ما را از نعمت های طبیعی این سرزمین پهناور گسترش دهد.

2.     ایجاد اشتغال:

در جامعه ایران به دلیل رشد و فراوانی نیروی جوان می توان، با اتخاذ روش های اصولی، از این نیروی فعال در احیای زمین های بایر و یا کاشت گیاهان صنعتی بهره مند شد. تولید و برنامه ریزی به نیروی فعال و کارآمد نیازمند است و سیاستگذاران می توانند با ترویج و تشویق کشت گیاهان صنعتی عرصه ای برای اشتغال جوانان فراهم آورند.

3.     جلوگیری از آلودگی های ناشی از کاربرد مواد شیمیایی:

گسترش کاشت گیاهان صنعتی، علاوه بر مزایای افزایش فضای سبز و کاهش آلودگی هوا، در کاستن از مصرف مواد شیمیایی آلاینده نیز به نحوی مستقیم مؤثر است و می تواند به عامل مهمی در حفظ سلامت محیط زیست مبدل شود. از نظر بهداشت فردی نیز کار با مواد طبیعی از بروز بیماری های پوستی و تنفسی ناشی از مواد شیمیایی پیشگیری می کند و خطر سرطان زایی را به حداقل می رساند.

4.     صرفه جویی ارزی و ارزش صادراتی:

فرش و سایر دستبافت های ایرانی، بعد از نفت مهمترین اقلام صادراتی کشور ما را تشکیل می دهند. از این رو، گسترش تولید مواد اولیه ی آن ها در داخل کشور، با توجه به کیفیت مرغوب رنگ های طبیعی، از یک شو می تواند از خروج ارز برای تهیه ی رنگ های شیمیایی تا حدود زیادی بکاهد. و از سوی دیگر بازار جهانی فرش ایرانی را دوباره پررونق کند.                                                                           

نغمه صفوی   

مشخصات:

گنیما گیاهی است علفی، پایا و ساقۀ آن در زمستان خشک می شود و از بین می رود.

فصل رویش: این گیاه در بهار مجدداً سبز می شود.

انتشار جغرافیایی: این گیاه در سرتاسر شمال ایران و در نواحی مرطوب به فراوانی می روید. نام محلی این گیاه در مناطق نور و کجور و مازندران گنیما است. در مورد این گیاه گفته می شود که در گذشته از آن به عنوان دارو استفاده می شده است.

خواص: برای استفاده از رنگرزی ساقۀ گیاه را در فصل پاییز جمع آوری و در آفتاب خشک می کنند و سپس آسیاب می کنند و در کیسۀ نفوذدار می ریزند و در جای خشک نگه می دارند.

طرز دندانه کردن:

طریقۀ اول: دندانه کردن با زاج سفید   (سولفات آلومینیوم)

طریقۀ دوم: دندانه کردن با زاج سیاه   (سولفات آهن)

طریقۀ اول:

            اندازه:

                   پشم سفید خالص     1000 گرم

                   آب سنگین              25 برابر وزن الیاف

                   زاج سفید خالص       10 گرم

ابتدا حمام رنگ را گرم کنید و زاج سفید را در حمام بریزید و در حرارت 70 درجۀ سانتی گراد پشم سفید مرطوب را وارد حمام رنگ کنید. حدود یک ساعت با حرارت 80 درجۀ سانتی گراد حرارت دهید. سپس حمام را خاموش کنید و به حال خود بگذارید تا حمام خنک شود. سپس ابتدا پشم ر با آب نیمه گرم و بعد با آب سرد شستشو دهید و خشک کنید.

طریقه دوم:

اندازه:

پشم سفید خالص          1000        گرم

آب سبک                       30         برابر وزن الیاف

زاج سیاه                          2        گرم   

ابتدا حمام رنگ را گرم کنید و زاج سیاه را در آن بریزید؛ در حرارت 70 درجه پشم سفید خالص و نمدار را وارد حمام رنگ کنید؛ حدود 15 دقیقه با دمای 80 درجه حرارت دهید و در سایه خشک کنید.

نغمه صفوی