ذوق و خلاقیت هنری هر ملتی از سنتها . فرهنگ ها .گستره تمدنی.حوزه زیست محیطی و جغرافیایی آن ملت ریشه و الهام میگیرد.
سرزمین ایران مهد تمدن چندین هزار ساله است و مهمترین ابزار حفظ هویت این تمدن هنر و فرهنگ آن است که در فراز و نشیبهای گوناگون همواره زنده مانده و در کنار جهان بینی اسلامی محتوا و شکلی جدید پیدا کرده است.
از جمله هنرهایی که در سرزمین ایران به مرور زمان به حد کمال رسیده و ذوق هنرمند ایرانی در پهنه آن فرصت تجلی فراوان یافته هنر قالیبافی است و دلیل این شکوفایی و تعالی را باید در خصوصیات ذاتی ایرانیان و گستره جغرافیایی اقلیمی این سرزمین جستجو کرد.
از این روز مرکز ملی فرش ایران با هدف نشان دادن جنبه های مثبت این هنر صنعت ارزشمند که آئینه تمام نمای ذوق هنری ایرانیان است قصد دارد اولین مسابقه عکس فرش دستبافت را برگزار کند.
آخرین مهلت ارسال آثار، ۲۰ فروردین سال ۱۳۸۸ می باشد و تاریخ برگزاری نمایشگاه در ۸ اردیبهشت همان سال تعیین گردیده است. مجموعاً ۸۰ عکس برای مسابقه انتخاب می شود که به ازای هر عکس، مبلغ ۸۰۰ هزار ریال به عکاس آن تصویر تعلق می گیرد. علاوه بر این مبالغ، جوایز نقدی بسیار ارزنده تری به ۱۰ نفر نخست تعلق می گیرد. برای اطلاعات بیشتر، حتماً اینجا کلیک کنید.
ششم زرشکی : که مثل لاکی یا رناسی با چهار و نیم کیلو پوسته ی گردو ، و کمی بز غنج ( پوست پسته ی کوهی) جوشانیده و پشم را در همان آبِ رنگ ، باید قرار داد تا خوب به خود رنگ بگیرد .
هفتم عنابی : که مثل رناسی باید با چهارو نیم کیلو پوست گردو و بدون استفاده از بزغنج جوشانده شود و پشم را در آبِ رنگِ به دست آمده قرار داد تا رنگ عنابی را کاملا به خود جذب کند .
هشتم انواع صورتی ها : پس از این که لاکی عمل آمد ، در مرحله ی آخر آب کرم که به رنگ صورتی در آمده ، پشم های لاکی را در آورده و پشمی را که می خواهید به رنگ صورتی عمل بیاورید، در آن ریخته تا رنگ دلخواه صورتی شما عمل آید. توجه داشته باشید هر مقدار پشم در آب مانده ی لاکی بماند ، رنگ صورتی پررنگ می شود و بالعکس .
نهم انواع پیازی : برای به دست آوردن این رنگ پشم را باید در آب پس مانده ی رناس بخوابانید تا به رنگ پیازی در آید .
دهم یاسی یا بنفش : عمل به دست آوردن این رنگ مشابه صورتی است ، با این تفاوت که اگر پشم را در آب نیلی کم رنگ مدت کمی بخوابانید رنگ یاسی حاصل می شود ، اگر مدت زمان زیادتر باشد بنفش حاصل
می شود .
یازدهم قهوه یی و انواع آن : پشم را با یک و نیم کیلو رناس و یک کیلو پوست انار، با یک و نیم کیلو پوست گردو بپزید .
به جای پوست گردو از « جَفت » که ماده ی پوست درخت بلوط لرستان است می شود استفاده کرد . از جفت رنگ شتری را نیز می توان به دست آورد اگر به مقدار این گیاهان کمی « اسپرک » اضافه کنید پشم به رنگ بیدی در می آید ، اگر مقدار رناس بیشتر شد و اسپرک زیادتری به کار برده شد ، پشم رنگ شکلاتی به خود می گیرد.
دوازدهم قهوه یی سوخته : پشم را با یک و نیم کیلو رناس به همراه یک کیلو پوست انار و یک و نیم کیلو پوست گردو و پنجاه گرم زاج سیاه بپزید ، یا پشم را با یک و نیم کیلو جفت و یک کیلو پوست انار مخلوط کرده بپزید ، تا قهوه یی سوخته حاصل شود.
سیزدهم نارنجی و طلایی : پشم را با دو کیلو زاج سفید جوشانیده ، بعد بشویید . سپس با دو کیلو اسپرک پشم شسته را باز بجوشانید ، و بعد آن را ، از پاتیل بیرون آورده تا سرد شود دوباره اگر همین پشم را با مقداری رناس بجوشانید ، رنگ طلایی حاصل می شود ، اگر پشم را با مقدار رناس بیشتری بجوشانید رنگ نارنجی به عمل می آید .
توجه داشته باشید به عمل آوردن رنگ طلایی یا نارنجی ، بستگی دارد به مقدار کم و یا زیاد استفاده کردن از رناس. همچنین اگر پوست انار خشک شده را کوبیده و مورد استفاده قرار دهید رنگ زرد تیره ای به دست می آید و اگر با یک و نیم کیلو اسپرک مخلوط کرده بجوشانید رنگ زرد نارنجی حاصل می شود ، و چنانچه با مقداری رناس مخلوط شود رنگ های مختلفی از قبیل قهوه یی سرخ تا خرمایی حاصل می شود .
منبع : کتاب مجنونی ها
|
ردیف |
واژه |
معادل لاتین |
ردیف |
واژه |
معادل انگلیسی |
|
101 |
پلاس |
Tent fabric |
126 |
چپ رو |
Left pillar |
|
102 |
پنبه الیاف کوتاه |
Short filament cotton |
127 |
چرخ ریسندگی |
Spinning wheel |
|
103 |
پنبه الیاف بلند |
Long filament cotton |
128 |
چله |
Warp |
|
104 |
پنبه تمیز کن، پنبه پاک کن |
cotton cleaner |
129 |
چله کش |
Warp winder |
|
105 |
پنبه پاک کنی |
cotton cleaning |
130 |
چین اول |
First shear |
|
106 |
پنبه ریسیدن |
To spin cotton |
131 |
حاشیه باریک(کوچک) |
Guard border |
|
107 |
پنبه چینی دستی |
cotton pick by hand |
132 |
حاشیه |
Border |
|
108 |
پنبه ریسیده (تابیده) |
Spun cotton |
133 |
حلاجی، پنبه زنی |
Beating, cotton beating |
|
109 |
پود |
waft |
134 |
حاشیه بزرگ(وسط) |
Maine border |
|
110 |
پود ابریشمی |
Weft Silk |
135 |
حوض رنگرزی |
Dying pool |
|
111 |
پود تابیده |
Spun weft |
136 |
حمل و نقل قالی |
Carpet transportation |
|
112 |
پود پشمی |
Wool weft |
137 |
خامه پشمی |
Wool pile |
|
113 |
پود زیر |
Under weft |
138 |
خامه |
Pile |
|
114 |
پود رو |
Surface weft |
139 |
خامه دولاتاب |
Double pun pile |
|
115 |
پود نازک |
Thin weft |
140 |
خامه دستریس |
Hand spun pile |
|
116 |
پود ضخیم |
Thick weft |
141 |
خامه نتابیده |
Un – spun pile |
|
117 |
پیله، پیله ابریشم |
Cocoon, silk cocoon |
142 |
خامه ریسیده شده ماشینی |
Machine spun pile |
|
118 |
پهنا یا عرض فرش |
Carpet width |
143 |
دار افقی |
Horizontal loom |
|
119 |
تار |
Warp |
144 |
دار اربابی |
Lord type loom |
|
120 |
ترنج |
Medallion |
145 |
دار تبریزی |
Tabrizi loom |
|
121 |
ترکی باف |
Symmetric |
146 |
دار بزرگ |
Large loom |
|
122 |
تکباف |
Self – employed weaver |
147 |
دار ثابت |
Fixed loom |
|
123 |
جفتی بافی |
Double knot weaving |
148 |
دار ترکمنی |
Turkema loom |
|
124 |
چاقوی قلاب (شکل) |
Hook knife |
149 |
دار روستایی |
Village type loom |
|
125 |
چپ تاب |
Left twisted |
150 |
دار دو نفره، دار جفتی |
Double (two man) loom |
نام اصلی کتاب، «رنگهای ایرانی؛ رنگرزی با رنگهای طبیعی به روایت استادان رنگرز» می باشد. نویسندهی آن خانم «شیرین صور اسرافیل» و ناشر هم «مؤسسهی تحقیقات فرش دستباف» است.
این کتاب در بهمن ماه 1378 چاپ شده و در 180 صفحه (که 20 صفحهی آن از جنس گلاسه و رنگی میباشد) تدوین گردیده است. در کتاب یاد شده، نویسنده ابتدا به شرح تاریخ رنگ و رنگرزی پرداخته و سپس در مورد ماهیت فیزیکی و شیمیایی رنگ توضیحاتی داده است. در بخشهای بعدی در مورد الیاف و رنگهای طبیعی و شیمیایی صحبت نموده و در آخر روشهای سنتی رنگرزی در ایران را تشریح کرده است. سرفصلهای کتاب به شرح زیر میباشد:
از این نویسنده کتاب های دیگری نیز به چاپ رسیده است، ازجمله: «فرش ایران»، «طراحان بزرگ فرش ایران»، «غروب زرین فرش ساروق»، «تاریخ منقوش فرش همدان»، «فرش نایین»، «فرش خوب، فرش بد، فرش استاندارد»، «فرش کرمانشاهان»، «فرش کردستان»، «فرش خراسان» و «نقش آفرینان». ایشان همچنین صاحب امتیاز فصلنامهی «نقش و فرش» هستند که این نشریه بیشتر شامل گزارشهایی با بزرگان و مسؤولان هنر – صنعت فرش دستباف و همچنین مقالات تفصیلی در زمینهی این هنر میباشد.
چهارم روناسی : این گیاه خودرو است و در بسیاری از نقاط ایران می روید . کشت این گیاه هم بسیار ساده و امکان پذیر است . برای عمل آوردن رناسی باید ریشه ی گیاه را بخشکانید و پس از کوبیدن در آب بپزید . بعد از پخته شدن ماده ی رنگی حاصل می شود .
این رنگ را ممکن است از گیاه یکساله تا نه ساله بدست بیاورید . اما ، عموما بعد از نه سال گیاه قدرت رنگ دهنده ی خود را از دست می دهد . بنابر عمر گیاه ، حاصل رنگ ممکن است قرمز آجری ( رنگ باز یا قرمز تیره ) باشد .
طرز و ترکیب رنگ کردن پشم به نسبت یک به یک است . یعنی چهار و نیم کیلو پشم با چهار و نیم کیلو رناس به علاوه ی یک و نیم کیلو قارا و یک و یک چهارم کیلو زاج سفید .
پشم باید مدت بیست دقیقه در آب بماند و جوشانیده شود و بعد شش ساعت در آن آب بماند تا سرد بشود . سپس پشم را از آب رنگ خارج کنید و بلا فاصله بشویید . بعدا دو مرتبه پشم رنگ شده را با چهار و نیم کیلو رناس و سه و نیم کیلو رناس مغز ( بدون پوست ) پانزده دقیقه بجوشانید بعد ، پشم را شسته در سایه بخشکانید .
توجه داشته باشید اگر مقدار رناس زیاد شد ، رنگ رناس تیره یا خفه تر می شود و اگر کمتر شد پشم به رنگ رناس باز در می آید .
پنجم رناس ( دوغی ) : پشم را سه روز و سه شب در دوغ بسیار خوابانیده بعد آنرا شسته با چهار و نیم کیلو رناس در آب سرد ریخته و پشم را به دفعات مدت سه روز ، زیر و رو کرده و بعدا لازم است پشم را چند روز در چشمه یا آب سرد چاه قرار داده و هر از چند گاهی زیرو رو کنید . هر چه پشم در آب سرد بیشتر بماند رنگ آن مخملی تر می شود و در نتیجه فرش دارای مو زیادتری می شود .
باید توجه داشته باشید ، اگر پشم در ادرار گا و ماده سه روز و سه شب خوابانده شود و بعدا در آب سرد بماند، رنگ مورد نظر ، به مراتب قوی تر شده و در اصطلاح مغزدار می شود . به طوری که بعد از تمام شدن بافت فرش ، اگر آن را تماشا کنیم از بالا فرش موج و جلای مخصوصی دارد و کم رنگ نشان داده می شود ، حال آن که پایین فرش ، رنگ ها تیره تر شده و مغز دار تر می شود و هیچ برق و جلایی ندارد .
منبع : کتاب مجنونی ها