در فرهنگ سرخپوستان ناواهو، برای شفادهی بیماران را روی نقاشی های ماسه ای می نشاندند تا مجدداً چرخه ی حیات آنها به حالت تعادل برسد. رنگ های این نقوش همگی از مواد معدنی موجود در همان منطقه به دست می آمد که آنها را پودر می کردند تا به حالتی شبیه ماسه های رنگی دست یابند، سپس آنها را روی ماسه های معمولی که برای پس زمینه ی نقاشی بود به کار می بردند. 4 رنگ در این نقاشی ها نماد 4 دوره در زندگی انسان است.

• سفید در شرق نقاشی قرار می گیرد و نمادی از سپیده دم و آغاز حیات انسان می باشد.
• آبی در جنوب است و نشانگر روز و دوران جوانی.
• زرد در غرب می باشد و به نشانه ی غروب و خزان زندگی یعنی پیری است.
• سیاه هم در شمال، نمادی از شب و مرگ است.

در پایان مراسم شفابخشی، این نقاشی ها نابود می شدند. برای این کار ابتدا ماسه ها را از سمت رنگ سفید (شرق) به وسط نقاشی می آوردند، سپس رنگ آبی (جنوب)، پس از آن زرد (غرب) و در آخر سیاه (شمال). این نابودی نقاشی به معنای بازگرداندن انرژی های طبیعت به دل زمین است و نوید حیاتی دوباره را می دهد.

• تصویر: Britannica

برای تعامل بیشتر دانشجویان، اساتید و دوستداران هنر فرش و رنگرزی، گروهی با نام همین وبلاگ ایجاد شده است که با عضویت در این گروه امکان به اشتراک گذاری دانسته هایمان آسانتر می گردد. برای مشاهده ی گروه اینجا کلیک کنید. در صفحه ی اصلی گروه با کلیک روی گزینه ی Join This Group می توانید به عضویت گروه درآیید.

ابریشم همیشه در فرم کلاف رنگ می شود و شیوه ی رنگرزی اش Weighting Process  نامیده می شود. ابریشم به مقدار زیادی دارای نمک های متالیک جاذب و دیگر اجزا (تانن، گلوکز و...) با خواصی ویژه می باشد، در حالی که این اجزا  هیچ آسیبی به درخشندگی لیف نمی رسانند. با این عمل مناسب در این روش می توان آن را تا چنان درجه ای سنگین کرد که از یک پوند (تقریباً نیم کیلوگرم) ابریشم خام 2 تا 3 پوند ابریشم رنگ شده و سنگین تولید کرد. این فرآیند سنگین سازی خیلی رایج است و 25 تا  50درصد وزن اضافه شده عادی است. با این وجود با انجام این عمل مخالفت های زیادی می شود. چون به خواص استحکامی لیف آسیب می رساند. ابریشم خالص دارای خاصیت ماندگاری بالایی است در صورتی که ابریشم سنگین شده با انبار شدن به تدریج پوسیده می شود.

ابریشم وحشی یا زمخت به سختی رنگرزی می شود و یک رنگ سیاه زیبا را فقط رنگرزهای معدودی می توانند روی لیف رنگ کنند. این نوع از ابریشم با رنگ های بازی به طور سریع و با رنگ های اسیدی هم نسبتاً خوب رنگ می شود. ابریشم پیچیده شده یا  Mulberryاز نظر خواص رنگرزی شبیه به پشم عمل می کند، مخصوصاً این لیف با رنگ های اسیدی یا بازی بدون دندانه رنگ می شود و مشکلی برای ایجاد رنگ های متنوع  و درخشان روی لیف وجود ندارد.

در حمام رنگرزی در دمای جوش، پشم پر رنگتر از ابریشم رنگ می شود، اما در دمای پایین افینیته ی نسبی معکوس است در دمای متوسط معمولاً دیده می شود که هر دو لیف (در مقایسه با سایر رنگ ها) مشابه عمل می کنند. ابریشم جز در مورد رنگ سیاه به ندرت با نیل یا رنگ های دندانه ای رنگرزی می شود. رنگرزی ابریشم سیاه شاخه ی خاصی از رنگرزی تجاری را تشکیل می دهد و نیازمند مهارت خاصی می باشد.

رنگرزی ابریشم مصنوعی (ویسکوز)

رنگرزی ابریشم مصنوعی که ذاتاً ساختمانی سلولزی دارد، شبیه به رنگرزی پنبه است اما تنوع ابریشم مصنوعی در این رابطه تفاوت قابل توجه ای با پنبه دارد. قدرت کششی بسیاری از ابریشم های مصنوعی وقتی خیس می شوند، پایین می آید. این موضوع امر مهمی در رنگرزی این الیاف محسوب می شود، اما در حرارت کم این دسته الیاف با رنگهای بازی بدون دندانه یا رنگ مستقیم به خوبی رنگ می شود.

• منبع: پايگاه علمی پژوهشی فرش ايران - ربابه تقی زاده بروجنی
• تصویر: Mud River Angoras

بر اساس تئوری رنگ، سه رنگ اصلی وجود دارد که بقیه ی رنگ ها از ترکیب این سه رنگ به وجود می آیند. به رنگ های زرد ، آبی و قرمز رنگ های اولیه می گویند. از ترکیب هر دو رنگ از این رنگ ها، رنگ های ثانویه به وجود می آیند:

1. قرمز + زرد = نارنجی
2. زرد + آبی = سبز
3. آبی + قرمز = بنفش

و بالا خره دایره رنگ دایره ای است که رنگ های درجه ی سوم نیز در آن وجود دارد. یعنی از ترکیب هر دو رنگ کنار همُ رنگ دیگری به وجود می آید. همانطور که می بینید رنگ های اولیه به صورت مثلث متساوی الاضلاع در دایره قرار می گیرند. به رنگ هایی که در این دایره روبروی هم قرار می گیرند رنگ های مکمل می گویند:

• مثال: مکمل رنگ زرد ، بنفش است.

و به سه رنگ کنار هم رنگهای مشابه می گویند:

• مثال : سبز و زردسبز و زرد رنگهای مشابه هستند.

اینها ساده ترین حالت هایی است که می توان رنگ های هماهنگ را پیدا کرد.  با این روش می توان رنگ های هماهنگ دیگری را نیز پیدا کرد.

اگر داخل دایره رنگ یک مستطیل یا مربع یا مثلث متساوی الاضلاع یا مثلث متساوی الساقین رسم کنید رنگ هایی که در رأس این اشکال قرار می گیرند رنگهای هماهنگ هستند.

• مثال: رنگهای زرد-نارنجی ، زرد-سبز ، قرمز-بنفش ، آبی-بنفش چهار رنگی هستند که در چهار راس(گوشه) یک مستطیل فرضی درون دایره رنگ قرار می گیرند.

برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به کتاب رنگ اثر ایتن

• منبع: دانستنیهای دانا پیرامون هنر و ... - دانا

چکیده: در این بررسی تعدادی از تركیبات مهم گیاهی مانند تاننها، فلاونوئیدها، آنتراكینونها، كارتنوئیدها، پورفیرینها و بتالانینها مورد بررسی قرار گرفتند، سپس براساس حضور این تركیبات رنگده 130 نمونه گیاهی از 99 گونه گیاهی جمع آوری و در شرایط بهینه خشك گردیدند. از روش رنگرزی الیاف همزمان الیاف طبیعی با پودر یا جوشانده اندام گیاه، در حضور دندانه طبیعی در محیط اسیدی بهره گرفته شد، پس از پایان رنگرزی الیاف در سایه خشك و پایداری الیاف در برابر شستشو با آب معمولی، محیط بازی و اسیدی در دمای 50 درجه سانتیگراد به مدت یكساعت مورد بررسی قرار گرفت، پایداری الیاف در برابر نور براساس استاندارد ISO-150-B01:1989E) انجام شد. نتایج نشان داد از 1040 طیف حاصله از گیاهان مورد بررسی تمامی طیف ها در برابر شستشو پایداری بسیار خوبی داشتند. باتوجه به پایداری نوری الیاف در حدود 83% طیف های حاصله در این پژوهش را می توان در صنایع فرش بافی مورد استفاده قرار داد، مجموع ثبات رنگهای حاصله بر روی الیاف ابریشمی نسبت به الیاف پشمی بیشتر بود، با ثبات ترین طیفها با گیاهان حاوی تانن و آنتراكینون بخصوص در حضور حاصله برروی الیاف ابریشمی نسبت به الیاف پشمی بیشتر بود، فلاونوئید، پورفیرین و كارتنوئید رنگدهی چندانی نداشتند و در حضور دندانه سولفات مس و آهن ثبات بهتری نسبت به دندانه سولفات آلومینیوم و دی كرومات پتاسیم داشتند و بی ثبات ترین طیفها با گیاهان حاوی بتالانین حاصل شد، جلای رنگهای حاصله و یكنواختی رنگ الیاف با جوشانده اندام گیاهی محسوس تر از پودر گیاه رنگده بود.

برای مشاهده ی اصل مقاله با فرمت PDF اینجا کلیک کنید.

• منبع: پایگاه اطلاعات علمی - مردانی نژاد شاهین,نوروزی مصطفی,وزیرپور منصوره,روشن دل لیلا